Archive

Historische taalkunde – Proto-Indo-Europees en de oorsprong van onze taal

Radio Swammerdam · Historische taalkunde – Proto-Indo-Europees en de oorsprong van onze taal

Wie spraken er Proto-Indo-Europees? En wordt het Nederlands steeds simpeler?

Historische taalkundigen zoeken de oorsprong van alle Indo-Europese talen in een gemeenschappelijke voorouder die zo’n vierduizend jaar geleden werd gesproken. En hoewel deze taal een volledig hypothetische constructie is, spreken zij met zelfvertrouwen over de uitspraak én grammatica van deze verre voorloper van ondermeer het Nederlands, Italiaans, Perzisch en Koerdisch.

Momo Schaap spreekt met Yoïn van Spijk, historisch taalkundige en etymoloog, over de geschiedenis van onze taal de grote uitdagingen die werden overwonnen in het bestuderen daarvan.

Techniek: Emerence Kapteijn

Dossier: 2024-2025

Taal: historie en technologie

Radio Swammerdam · Taal: historie en technologie

Anke deelt haar favoriete Albanese woord (ha) en Tanne vraagt of we ooit één en dezelfde taal zullen spreken. Wiskundige en taalkundige Milan Lopuhaä-Zwakenberg en hoogleraar Germaanse taalkunde Arjen Versloot vertellen via Zoom meer over historische taalkunde. Een uur vol grappige taalfeitjes, van Albanië tot Friesland!

Dossier: 2020-2021

Quarantaine Files: Het Bureau

Radio Swammerdam · Quarantaine Files: Het Bureau

Nieuw redactielid Anke tipt de aflevering ‘Algemeen beschaafd dialect’ uit 2014. Luister naar een gesprek over standaardtaal, dialect en het meten van de tongbewegingen van Volendammers. Onderzoekers aan het woord zijn Frans Hinskens en Etske Ooijevaar van het Meertens Instituut en de presentatie is in handen van Eveline van Rijswijk en Tiago Abas. Het Meertens Instituut werd bij een groot publiek bekend als Het Bureau door de romans van J.J. Voskuil. De hoorspelafleveringen van Het Bureau zijn hier te beluisteren: feedburner.ntr.nl/hoorspel-hetbureau

Dit is de eerste aflevering van Quarantaine Files door de nieuwe redactieleden, de komende weken nemen zij het stokje over!

Dossier: Quarantaine Files

Leren en onderwijzen van taal


Wist je dat boodschappen doen, koekjes bakken of een spelletje spelen een taalactiviteit kan zijn? Zijn sommige mensen beter in het leren van een tweede taal? En hoe breng je onderzoeksresultaten naar de klas? Henok en Bobby spreken met Amos van Gelderen over Nederlands en het leren van die taal.

Dossier: 2019 - 2020

Taalverwerving en neuroficatie – Onderwijs V

Hoe leert een kind een taal spreken? Bauke en Josta spreken promovendus taalwetenschap Sybren Spit over zijn onderzoek naar taalverwerving bij jonge kinderen. Machiel Keestra, een van onze vaste columnisten, krijgt deze aflevering een keer de spotlight: Bauke vraagt hem over zijn onderzoek naar interdisciplinariteit aan de University of Pittsburg. Hoe beïnvloedt de opkomst van de neurologie andere wetenschappen eigenlijk?

Dossier: Onderwijs

Wat maakt de mens I: Taalverloedering bestaat niet

‘Ik graag luister naar Radio Swammerdam’ zouden wij nooit uit onze mond krijgen, maar ‘Zondagochtend luisteren hun radio’ zeggen we allemaal weleens per ongeluk.
In het nieuwe dossier ‘Wat de mens maakt’ zullen wij het hebben over dingen die mensen maken, zoals kunst, en wat ons tot mens maakt, zoals deze zondagochtend over ons taalgevoel. Aan tafel zat taalkundige Jan Stroop, die ons vertelt dat we door ons feilloze taalgevoel eigenlijk geen grammaticale fouten kunnen maken. We kunnen wellicht fouten maken, omdat we nu eenmaal bepaalde afspraken hebben over wat ‘correct’ is. Maar volgens Jan Stroop zit de grammatica zo diep in ons dat de ‘fouten’ die wij maken eigenlijk geen fouten zitten, maar zitten opgesloten in onze grammatica. Het gebruik van ‘groter als’ is iets wat al eeuwen bestaat en ook niet altijd incorrect is geweest.
Ook vertelt Jan Stroop ons over het zogenaamde Poldernederlands, dat hij bij Trijntje (‘Traaintje’) Oosterhuis voor het eerst opmerkte. Wat Poldernederlands is, is niet in tekst uit te leggen, luisteren dus!

Onze columnist Sicco de Knecht vertelt ons over zijn prachtige familiegeschiedenis van ‘gelukzoekers’, wat misschien niet zo’n modern woord is als we zouden denken.

Presentatie door Marie Beth van Egmond en Luuc Brans, techniek door Elmer Rikhof.

Dossier: Wat maakt de mens